Lược sử
Gia Đình Phật Tử
từ
Việt Nam
đến
Hải Ngoại
I.- Mở
Đầu :
Gia Đình Phật Tử là một Tổ Chức
Giáo Dục Tuổi Trẻ Phật Giáo được
thành lập năm 1943, qua các danh
xưng như Đoàn Đồng Ấu Phật Tử,
Phật Học Đức Dục, Gia Đình Phật
Hóa Phổ.
Gia Đình Phật Tử không chỉ là
một Tổ Chức độc đáo của Phật
Giáo Việt Nam; mà còn là một Tổ
Chức duy nhất của Phật Giáo Thế
Giới, đã hàng ngũ hóa được
Thanh, Thiếu, Đồng Niên suốt gần
60 năm qua, trong một hệ thống
tổ chức có cương lĩnh, đường lối
chính đáng, nhằm xây dựng đạo
đức bản thân và khả năng của
giới trẻ, để đóng góp vào các
công cuộc xây dựng gia đình,
cộng đồng và xã hội theo tinh
thần Phật Giáo - lấy Châm Ngôn
BI - TRÍ - DŨNG làm nền tảng,
dựa vào 5 Điều Luật tượng trưng
bởi 5 Hạnh : Tinh Tấn, Hỷ Xả,
Thanh Tịnh, Trí Tuệ và Từ Bi làm
sức sống.
II.- Bối cảnh thành lập :
Gia Đình Phật Tử Việt Nam đã
được khai sinh trong một bối
cảnh lịch sử đặc biệt :
1.- Trên bình diện quốc tế :
a.- Về phương diện
chính trị :
Thế chiến thứ hai sắp
bùng nổ, sự tranh chấp giữa khối
Trục và Đồng Minh, mà bản chất
là tranh giành thuộc địa, đặt
các Dân tộc nhược tiểu trước một
cơ hội để vùng dậy, chọn lựa chỗ
đứng của mình.
b.- Về phương diện
văn hóa :
Sự phát triển của văn
minh vật chất, sự xâm lăng của
các cường quốc kỷ nghệ đã làm
đảo lộn giá trị nhân bản cổ
truyền của các dân tộc, nhất là
các dân tộc Đông Phương, tuy yếu
kém về các mặt quân sự, chính
trị, kinh tế, nhưng đã có một
tập truyền văn hóa tiến bộ. Sự
kiện này đã gây thành những phản
ứng văn hóa, để bảo vệ nếp sống
cổ truyền của các dân tộc Đông
phương.
2.- Trên bình diện quốc gia :
a.- Về phương diện
chính trị, quân sự và văn hóa :
- Việt Nam đang bị sự
đô hộ của thực dân Pháp.
- Phong trào kháng
chiến dành độc lập cho Tổ Quốc
bằng quân sự chấm dứt sau cuộc
khởi nghĩa thất bại tại Yên Bái
năm 1930.
- Văn minh cổ truyền
của Dân Tộc bị đe dọa trầm
trọng, bởi văn minh vật chất của
Tây phương truyền sang, được một
số người vong bản, mất gốc phụ
họa, đẩy Việt Nam đi vào con
đường nô lệ, đồng hóa ngoại
bang.
b.- Về phương diện
Phật Giáo :
Ảnh hưởng phong trào
Chấn Hưng Phật Giáo Trung Hoa do
Thái Hư Đại Sư đề xướng, các Hội
Phật Giáo, Phật Học được thành
lập khắp cả ba miền :
* Miền Nam : - Lưỡng
Xuyên Phật Học (1931)
- Nam Kỳ Nghiên Cứu Phật Học
(1931).
* Miền Trung - An Nam
Phật Học Hội (1932).
* Miền Bắc : -
Việt Nam Phật Giáo (1934).
III.- Lược Sử :
1.- Nguyên nhân thành lập :
Ý thức tinh thần Duy Tân Dân Tộc
và khôi phục nền Văn Hóa Dân Tộc
trước nguy cơ diệt vong của đất
nước, mà Phật Giáo là một Tôn
Giáo có đủ hai yếu tố quan trọng
: giữ vững được truyền thống dân
tộc và có một triết lý khai
phóng, có thể làm nền tảng vững
chắc cho cuộc sống mới.
Bởi vậy, một số thanh niên trí
thức Miền Trung, dưới sự hướng
dẫn của Bác sĩ TÂM MINH Lê Đình
Thám, đã đề xướng ra Tổ Chức
Giáo Dục Thanh Thiếu Niên theo
tinh thần Phật Giáo, để xây dựng
lý tưởng quốc gia và tinh thần
đạo pháp, nhằm chống lại nền văn
hóa nô dịch, mất gốc do thực dân
Pháp và nhóm tay sai thực hiện,
với mưu đồ phá tan tinh thần yêu
nước, yêu quê hương giống nòi
của Dân Tộc Việt Nam.
2.- Các giai đoạn hình thành và
phát triển :
a.- Thời kỳ sơ khởi :
ớ
Đoàn Đồng Ấu
Phật Tử (1935) : dành cho
Thiếu Niên Phật Tử từ 12 đến 18
tuổi.
ớ
Đoàn Phật Học
Đức Dục (1940) : Kết
hợp hàng ngũ thanh niên trí thức
với mục đích :
- Nghiên cứu Phật Giáo với tinh
thần mới, nhận định tư tưởng
Phật Giáo dưới ảnh hưởng của nền
khoa học và tư tưởng hiện đại.
- Mở lớp triết học so sánh,
nghiên cứu ba tôn giáo : Phật,
Khổng và Lão Giáo, dành cho
thanh tiên tân học.
-
Dùng những hình
thức phổ biến báo chí, sách
truyện, tiến đến việc thành lập
các đoàn thể Thanh, Thiếu Niên
Phật Giáo.
ớ
Gia Đình Phật
Hóa Phổ (1943) : Gia Đình
Phật Hóa Phổ chính là tổ chức
đầu tiên của Thanh, Thiếu Niên
Phật Giáo có đường lối rõ rệt và
chính là tiền thân của Gia Đình
Phật Tử Việt Nam sau này.
Gia Đình Phật Hóa Phổ được thành
lập vào ngày 14.03.1943 do những
Thanh Niên của Đoàn Phật Học Đức
Dục, phối hợp cùng một số Huynh
Trưởng Hướng Đạo theo khuynh
hướng Phật Giáo đứng ra tổ chức
với sự sát nhập của Đoàn Đồng Ấu
Phật Tử. Các Gia Đình Phật Hóa
Phổ đầu tiên tại Huế : Tâm Minh,
Tâm Lạc, Thanh Tịnh, Sum Đoàn.
@ Năm 1944 :
thành lập
các Gia Đình Phật Hóa Phổ tại
Thành Nội, Gia Hội, Vỹ Dạ,
Nguyệt Biều, Thiên Mụ.
@ Năm 1945 : Tổ chức
Trại Huấn Luyện và Họp Bạn tại
Tây Thiên, cải tổ và bổ sung cấp
lãnh đạo.
Sau đó, vì tình hình chiến
tranh, sinh hoạt Gia Đình Phật
Hóa Phổ bị gián đoạn.
b.- Thời kỳ xây dựng
và kiện toàn :
@ Năm 1947 : Nung nấu
lại Tổ Chức, Gia Đình Phật Hóa
Phổ được tái thành lập, hai Gia
Đình đầu tiên tại Huế là Hướng
Thiện và Gia Thiện. Sau đó,
nhiều Gia Đình Phật Hóa Phổ khác
ra đời và Ban Hướng Dẫn Thừa
Thiên được thành lập.
@ Năm 1948 : Ba Gia Đình
Phật Hóa Phổ đầu tiên ở Bắc được
thành lập là : Giác Minh, Minh
Tâm và Liên Hoa.
@ Năm 1950 : Gia Đình
Phật Hóa Phổ đầu tiên được thành
lập ở Sài Gòn (Miền Nam) là :
Chơn Tri.
@ Năm 1951 : Đại Hội
Huynh Trưởng Gia Đình Phật Hóa
Phổ đầu tiên được tổ chức tại
chùa Từ Đàm, Huế gồm đại diện
của Trung và Bắc Phần. Kết quả :
- Danh Hiệu Gia Đình Phật Tử
được thay thế Gia Đình Phật Hóa
Phổ.
- Nội Quy Trình Gia Đình Phật Tử
được thiết lập.
- Tiếng nói thống nhất vang dội.
@ Năm 1953 : Đại Hội
Huynh Trưởng lần thứ 2 được tổ
chức cũng tại chùa Từ Đàm, Huế
với đầy đủ đại diện của cả ba
miền Trung, Nam, Bắc. Mục đích
của Hội Nghị là "Cải thiện đời
sống Gia Đình Phật Tử" với những
khẩu hiệu :
- Đạo trong Đời, Đời trong Đạo.
- Lý thuyết cho thực hành, thực
hành cho lý thuyết.
- Áp dụng đúng thời và hợp thế.
Hội nghị này cũng đã quyết định
Chương Trình Tu Học của các
Ngành; lời kêu gọi thống nhất
cũng bắt nguồn từ Hội Nghị này.
@ Năm 1954 : Chiến tranh
Việt - Pháp chấm dứt bằng cuộc
chia đôi đất nước. Dòng sông Bến
Hải cũng đã vô tình làm cách mặt
một số đông anh chị em và bạn bè
áo Lam của chúng ta...
@ Năm 1955 : Đại Hội
Huynh Trưởng lần thứ 3 được
triệu tập tại chùa Linh Sơn, Đà
Lạt, kết quả :
- San định Nội Quy và Quy Chế
Huynh Trưởng.
- Tu chỉnh hình thức tổ chức
Đoàn, Đội, Chúng, Đàn và Huynh
Trưởng.
@ Năm 1960 : Trại Họp
Bạn Ngành Thiếu mang tên Vạn
Hạnh dự trù tổ chức tại Nha
Trang đang tiến hành thuận lợi,
thì không được phép của chính
quyền.
@ Năm 1961 : Đại Hội
Huynh Trưởng lần thứ 4 được
triệu tập tại chùa Xá Lợi, Sài
Gòn với đầy đủ đại diện của ba
miền Trung, Nam và Bắc (Hội Phật
Giáo Bắc Việt tại Nam Phần). Đặc
điểm của Hội Nghị này :
- Thống Nhất Nội Quy và Quy Chế
Huynh Trưởng.
- Ban Hướng Dẫn Trung Ương Gia
Đình Phật Tử Việt Nam lần đầu
tiên được công cử.
@ Năm 1962 : Trại Họp
Bạn Ngành Thiếu đầu tiên do Ban
Hướng Dẫn Trung Phần tổ chức tại
đồi Thiên Ấn, Quảng Ngãi.
@ Năm 1963 : Cuộc vận
động cho tự do tín ngưỡng, bình
đẳng tôn giáo và công bằng xã
hội được phát khởi tại Huế và
lan rộng khắp toàn quốc, nhất là
sau cuộc tự thiêu của Bồ Tát
Thích Quảng Đức - đã khiến cho
khắp thế giới kính phục.
Vụ cờ Phật Giáo bị cấm treo chỉ
là một giọt nước mắt làm tràn bể
nước uất hận chất chứa từ một
thế kỷ. Chỉ trong thời trị vì
của ông Ngô Đình Diệm, Phật Giáo
đã bị nhiều kỳ thị và khủng bố
trắng trợn. Riêng về Gia
Đình Phật Tử, Huynh Trưởng Phan
Duy Trinh bị giết hại dã man tại
Huế năm 1955, sau khi anh đã dốc
toàn tâm lực để góp phần tổ chức
rước Xá Lợi; nhiều Huynh Trưởng
bị cưỡng bức qua tôn giáo khác,
bị bắt bớ tù đày; nhiều nơi,
sinh hoạt Gia Đình Phật Tử bị
trở ngại. Nhưng tất cả những đe
dọa, đàn áp ấy đã không làm sờn
lòng một ai. Cho nên, khi cuộc
vận động vừa khởi xướng, thì Gia
Đình Phật Tử đã có mặt ngay từ
những giờ phút đầu tiên, và đã
đóng góp không ít máu xương cho
cuộc vận động này, điển hình như
:
- Oanh Vũ Đặng Văn Công, Nguyễn
thị Kim Khanh, Huyền Tôn Nữ
Tuyết Hoa... là ba trong tám
Phật Tử bị thảm sát đầu tiên tại
Đài Phát Thanh Huế.
- Thiếu Nữ Quách Thị Trang bị
bắn chết tại công trường Diên
Hồng (Chợ Bến Thành), Sai Gòn.
- Nhiều Huynh Trưởng và Đoàn
Sinh khắp toàn quốc bị đánh đập,
tra tấn dã man, bị lựu đạn...
mang cả tật nguyền cho đến ngày
nay.
c.- Thời kỳ Thống Nhất và phát
triển :
@ Năm 1964 :
-
Giáo Hội Phật Giáo
Việt Nam Thống Nhất được thành
lập, Hiến Chương của Giáo Hội
được ban hành, Gia Đình Phật Tử
là một Vụ thuộc Tổng Vụ Thanh
Niên của Viện Hóa Đạo.
-
Đại Hội Huynh
Trưởng lần thứ 5 được triệu tập
tại Trường Gia Long, Sài Gòn với
hơn 200 đại biểu của 42 Tỉnh và
Thị Xã tham dự. Ban Hướng Dẫn
các Phần giải tán, để Ban Hưóng
Dẫn Trung Ương trực tiếp điều
khiển các Tình, thể hiện sự
thống nhất toàn diện.
@ Năm 1965 :
- Khóa Hội Thảo Huynh Trưởng
toàn quốc được tổ chức tại chùa
Dược Sư, Sài Gòn để duyệt xét
lại toàn bộ chương trình Tu Học
và Huấn Luyện các Ngành, các
Bậc.
- Nữ Huynh Trưởng Đào Thị Yến
Phi tự thiêu tại Nha Trang để
phản đối chính phủ Trần Văn
Hương phong tỏa và tấn công chùa
chiền.
@ Năm 1966 - 1967 :
- Cuộc vận động của Phật Giáo
đòi Quốc Hội Lập Hiến và Chủ
Quyền Quốc Gia; đòi hủy bỏ sắc
luật 23/67 của Ủy Ban Lãnh Đạo
Quốc Gia (Sắc Luật 23/67 là
nguyên nhân đưa đến cuộc phân
hóa hàng ngũ Giáo Hội) :
È
Huynh Trưởng
Nguyễn Đại Thức bị bắn chết tại
Đà Nẵng.
È
Thiếu Nữ Đào Thị
Tuyết tự thiêu tại Sài Gòn.
È
Thiếu Nữ Nguyễn
Thị Vân tự thiêu tại Huế.
Mặc dù tình thế khẩn trương mọi
mặt, Đại Hội Huynh Trưởng Gia
Đình Phật Tử toàn quốc lần thứ 6
vẫn được triệu tập tại Trung Tâm
Văn Hóa Xã Hội Phật Giáo, Sài
Gòn. Đặc điểm của Đại Hội này là
: Gây Ý Thức Gắn Liền Đạo Pháp
với Dân Tộc.
@ Năm 1968 :
- Nội San Sen Trắng ra đời.
- Đại Hội Huynh Trưởng Ngành Nữ
thu hẹp tổ chức tại Nha Trang.
Đặc điểm : thống nhất sự sinh
hoạt riêng Ngành.
@ Năm 1970 :
- Đại Hội Huynh Trưởng và Bảo
Trợ Gia Đình Phật Tử toàn quốc
lần thứ 7 được triệu tập tại
trường Bồ Đề - chùa Tỉnh, Thị
Giáo Hội Quy Nhơn, Bình Định.
Đặc điểm của Đại Hội này :
È
Công cử Ban Bảo
Trợ Trung Ương và đặt kế hoạch
phát triển kinh doanh để gây quỹ
cho Gia Đình Phật Tử.
È
Ban Chấp Hành Cựu
Huynh Trưởng Trung Ương ra đời.
È
Thống nhất toàn
diện chương trình phát triển các
Gia Đình Phật Tử tại nông thôn.
- Cũng trong những ngày cuối năm
1970 này, Khóa Hội Thảo Huynh
Trưởng Cấp Tấn và Trại Huấn
Luyện Huynh Trưởng Huyền Trang
được tổ chức tại Chùa Linh Sơn
và Trại Trường Đà Lạt. Huynh
Trưởng Cấp Tấn Nguyễn Văn Chức
tử nạn trong lúc làm Phật sự cho
Khóa Hội Thảo này.
@ Năm 1973 :
- Đại Hội Huynh Trưởng Gia Đình
Phật Tử toàn quốc lần thứ 8 được
tổ chức tại Đà Nẵng. Đặc điểm
của Đại Hội này :
È
Ý chí tương tế
trong Gia Đình Phật Tử Việt Nam
được hình thành.
È
Tu chính hình
thức, cấp hiệu, phù hiệu Gia
Đình Phật Tử Việt Nam.
- Cuối năm này, Khóa Hội Thảo
Huynh Trưởng Cấp Tấn và Trại
Huấn Luyện Huynh Trưởng Cấp III
Vạn Hạnh lần đầu tiên được tổ
chức tại chùa Linh Sơn và Trại
Trường tại Đà Lạt.
@ Năm 1975 :
Cộng Sản cưỡng chiếm Miền Nam,
quê hương cẩm tú của bốn ngàn
năm văn hiến, bỗng chốc trở
thành địa ngục ở cõi trần gian;
cả dân tộc của gống Lạc Hồng,
của con Rồng cháu Tiên cùng lúc
bị đọa đày trong điêu linh tủi
nhục, quằng quại trong đau
thương khốn khó... Giáo Hội Phật
Giáo Việt Nam Thống Nhất liên
tục bị khủng bố, đàn áp dã man,
gần như bị bức tử nếu không nhờ
ở sức mạnh tinh thần Phật Giáo :
Bi - Trí - Dũng; và dĩ nhiên,
Gia Đình Phật Tử là hệ lụy đương
nhiên vì là lực lượng tiên phong
của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam
Thống Nhất - bởi mưu đồ tiêu
diệt Phật Giáo để bần cùng, nô
lệ và xích hóa Dân Tộc của chánh
quyền Cộng Sản.
Nhưng, chính trong hoàn cảnh
tang thương đen tối nhất của
lịch sử Tổ Quốc, hàng hàng lớp
lớp Đoàn Viên Gia Đình Phật Tử -
đã vẫn một dạ sắc son, một lòng
trung kiên và trung trinh với
Giáo Hội Truyền Thống của hai
ngàn giữ nước và cứu nước để bảo
vệ Đạo Pháp; vẫn hiên ngang vào
tù và bất khuất khi ra khám, vẫn
kiên cường "giữ lửa" cho Tổ
Chức...
Sinh hoạt của Gia Đình Phật Tử
tại Việt Nam vốn dĩ đã khó khăn
lại càng thêm khốn khó gắp vạn
lần hơn ! Tổ Chức gần như bị bức
tử, các hoạt động hầu như bị tê
liệt trong những năm đầu đen tối
đó !!! Và, cũng chính từ trong
hoàn cảnh gian nguy như vậy kéo
dài mãi đến nay - mà, với số
lượng hơn 1,300 Đơn Vị Gia Đình
Phật Tử đang phất cao Ngọn Cờ
Xanh Sen Trắng vào mỗi cuối tuần
trên khắp địa bàn toàn quốc
trong hiện tại - là một xác
chứng thực tế về Lý Tưởng và Mục
Đích của Gia Đình Phật Tử vẫn
luôn sáng vững trong lòng Đạo
Pháp và Dân Tộc; là một minh
chứng cụ thể về Tinh Thần, Ý Chí
và Nghị Lực của Anh Chị Em Đồng
Đội Chúng Ta vẫn luôn hùng lực
trước cơn sóng gió.
d.- Thời kỳ xây dựng
và phát triển tại Hải Ngoại :
Và, cũng chính từ cái tháng tư
đen của năm 1975 ấy, cùng với
làn sóng tỵ nạn, nơi nào có
người Việt sinh sống, thì nơi
ấy, hình bóng của chiếc áo Lam
hiền diệu cũng đã xuất hiện...
các Huynh Trưởng lại bắt đầu gầy
dựng và phát triển Tổ Chức Gia
Đình Phật Tử ở khắp các Quốc Gia
Tự Do trên Thế Giới; nhưng, Mục
Đích, Lý Tưởng và Sứ Mệnh của
Gia Đình Phật Tử vẫn bất biến và
nhất quán, vẫn luôn là ngọn hải
đăng cho Tuổi Trẻ Phật Giáo Việt
Nam từ trong nước ra đến Hải
Ngoại noi theo. Và hôm nay, Lá
cờ Xanh Sen trắng đông đầy
thương yêu, hiểu biết và hùng
lực ấy, đã vững vàng tung bay
khắp hoàn vũ.
